عکاسی چیست؟

عکاسی دیجیتال به فرایند ثبت تصاویر به وسیله دریافت و ثبت نور برروی سطح حساس به نور حسگر الکترونیکی گفته می‌شود. الگوهای نوری بازتابیده شده یا ساطع شده از اشیا بر روی سطح حساس به نور حسگر تأثیر می‌گذارد و باعث ثبت تصاویر می‌گردد. حسگر یا سنسور یا Sensor قطعه ایی در هر دوربین تصویربرداری است که نور را به سیگنال الکترونیکی تبدیل می کند. در ادامه همین سیگنال پس از پردازش در مدارهای الکترونیک دوربین، بشکل یک فایل تصویری درون حافظه ذخیره می شود. در اصل سنسور همان قطعه ایی است که در دوربین های امروزی نقش فیلم عکاسی همانند آنچه در دوربین های قدیمی وجود داشت را ایفا می کند .در حال حاضر سه نوع تکنولوژی بخش عمده سنسورهای تولید شده برای دوربین‌های دیجیتال را در بر می‌گیرد. – سنسورهای سیماس یا نیم‌رسانای اکسید فلزی مکمل (CMOS) – سنسورهای سی‌سی‌دی یا دستگاه جفت‌کننده بار (CCD) – سنسورهای Foveon شایان ذکر است که هیچکدام از این سنسورها بصورت مستقیم قادر به شناسایی رنگ‌ها نیستند و فقط می‌توانند شدّت روشنایی نور را ثبت کنند. هر سنسور از میلیون‌ها سنسور ریز حساس به نور تشکیل شده و هرکدام از این سنسورهای ریز قالباً یک پیکسل از عکس نهایی را ثبت می‌کند. سازندگان این سنسورها با قرار دادن فیلترهای قرمز، سبز و آبی (رنگ‌های اولیه) روی تک تک آنها با استفاده از الگوهایی مانند الگو بایر می‌توانند به پردازشگرهای دوربین قابلیت آن را بدهند که با کمک الگریتم‌های درون‌یابی (اینترپولیشن) و مقایسه ارقام ثبت شده توسط ریز سنسورهای مجاور، رنگ واقعی هر پیسکل را حدس بزنند جهت مطالعه بیشتر درباره انواع سنسورها و ساختار آنها به ویکیپدیا می توان مراجعه کرد. سنسور، یکی از عنصرهای اصلی تعیین کننده کیفیت نهایی تصویر است. اگرچه همه چیز نیست.

انواع سنسورهای تصویربرداری در اندازه های مختلف

اگر سنسور دارای ۳۰۰۰ نقطه در طول و ۲۰۰۰ نقطه در عرض آن باشد، این سنسور ماتریسی متشکل از x2000 Pixels 3000بوده و آن را شش مگاپیکسل گویند که به آن رزولوشن سنسور نیز گفته می شود. رزولوشن بالاتر به تنهایی نمی تواند منجر به کیفیت بالاتر تصویر ثبت شده گردد. همانطور که گفته شد، هر نقطه یا Pixel از سنسور وظیفه ثبت یک نقطه از تصویر نهایی را برعهده دارد. اندازه سنسور یکی از پارامترهای مهم آن است. در این میان اندازه هر نقطه (Pixel) از سنسور که معمولا با واحد میکرون مشخص می شود، نقش تعیین کننده ایی در کیفیت نهایی عکس دارد.

در اشکل سمت چپ دیده می شود که یک سنسور ۸مگاپیکسل انداره بزرگ تری نسبت به یک سنسور ۱۳مگاپیکسل دارد. دقیقا به همین دلیل است که یک گوشی موبایل با دوربین ۱۳ مگاپیکسل دارای کیفیت عکس پایین تری نسبت به یک دوربین دیجیتال بزرگ تر با مگاپیکسل کمتر است! دوربین بزرگ تری که مثلا دارای سنسور ۸مگاپیکسل بوده اما سنسور بزرگ تری دارد و البته تصویر را با کیفیت بهتری ثبت می کند. در اصل هر قدر نقاط یا همان Pixel های سنسور، بزرگ تر باشند، سنسور دارای قابلیت بهتری جهت ثبت تصویر در مکان های کم نور است. به همین دلیل معمولا دوربین گوشی های موبایل و دوربین های کامپکت، به دلیل سنسور کوچک آنها گرچه در نور روز تصویر خوبی ثبت می کنند، اما در شب کارایی چندانی ندارند. دوربین های دیجیتال بزرگ تر یا همان DSLR ها، ممکن است حتی رزولوشن کمتری داشته باشند اما تصویرشان دارای کیفیت بالاتری است. در قسمت بعد، این مبحث تکمیل می گردد.

اندازه هر نقطه از سنسور در کیفیت تصویر ثبت شده با آن، تاثیر زیادی دارد.

گذر زهره از مقابل خورشید

برای ثبت تصاویر زیبا و ماندگار! مهم ترین عامل، ذوق و سلیقه و داشتن خلاقیت است. این عکس زیبا از گذر سیاره زهره بر روی قرص خورشید با ابزاری بسیار ساده اما یک دنیا انگیزه در شهر تنکابن ثبت شده که به دلیل مه و بارندگی فراوان، مکانی دشوار برای این نوع عکاسی به شمار می رود. عکاس با استفاده از دوربین موبایل HTC و البته جوینده تلسکوپ بعنوان لنز، تصویر را ثبت کرده است. عکاسی از خورشید به دلیل نور زیاد آن، مشکل بوده و معمولا ابزارهای مخصوص و گران قیمت طلب می کند. در این مورد، عکاس با بریدن دایره ایی به اندازه قطر دهانه جوینده، از وسط یک CD و نصب آن روی دهانه جوینده، موفق شده نور ورودی را محدود کند و در واقع یک دیافراگم دست ساز با قطری به انداره قطر استاندارد سوراخ وسط CD ایجاد شده است.

HTC Wildfire, Lens 8x50 viewfinder, ISO 77, Date 2012/6/6 5:58 AM by M. Salahshour

قسمت ۲- پارامترهای مهم در سنسور دوربین عکاسی

در این قسمت برخی پارامترها و تعاریف مهم در بررسی سنسور دوربین عکاسی ارایه می گردند. 

مطالعه این قسمت به افراد ذیل توصیه می شود:

 – کسانی که قصد ورود جدی به عرصه عکاسی را دارند و مایل هستند مهارت کافی در ارزیابی و مقایسه دوربین های مختلف عکاسی را کسب کنند. 

– همه کسانی که به عکاسی در شب و بخصوص عکاسی نجومی علاقمند هستند.

گفته شد که یک سنسور در دوربین عکاسی از تعدادی نقاط یا همان Pixel تشکیل شده است و هر قدر این نقطه ها بزرگ تر باشند، سنسور از توان بالاتری برای ثبت عکس در محیط های کم نور برخوردار است. ابعاد نقاط سنسور با واحد میکرون بیان می شود. بطور مثال ممکن است هر نقطه ۴ میکرون طول و ۴ میکرون عرض داشته باشد. در این صورت در کاتالوگ آن به شکل زیر بیان می شود: Pixel Size: 4×4 Micron البته چون طول و عرض نقطه ها در این مورد برابر است، گاهی بشکل زیر نیز بیان می گردد: Pixel Size: 4 Micron هر میکرون، یک هزارم میلیمتر است. 

Quantom Efficiency

 سنسور، نور دریافتی یا درواقع فوتون های دریافتی را به سیگنال قابل فهم توسط مدارهای الکترونیک تبدیل می کند که این مفهوم اصلی حساسیت در سنسور است. اگر یک سنسور بتواند ۷۰درصد از فوتون های نور دریافتی را به سیگنال تبدیل کند. بازده کوانتومی یا QE آن سنسور را ۷۰ درصد بیان می کنند. بازده کوانتومی تابعی از طول موج است. 

Read Out Noise 

خوانش تعداد فوتون های دریافتی در هر نقطه از سنسور و تبدیل آن به سیگنال الکترونیک، با خطایی همراه است که آن را خطای خوانش نقاط گویند. 

Signal to Noise Ratio 

تفاوت زیادی بین یک تصویر خوب و تصویری پر از خطا و برفک وجود دارد. نسبت سیگنال تولید شده در سنسور به نویز تولید شده را S/N گویند. هرچه سیگنال بیشتر و نویز کمتری تولید شود، سنسور بهتر بوده و S/N بالاتری دارد. 

Full Well Capacity 

میزان ظرفیت هر نقطه از سنسور در جمع آوری فوتون های نور است که معمولا با واحد e یا الکترون بیان می شود. هرقدر بیشتر باشد، سنسور قابلیت بالاتری در نوردهی طولانی مدت دارد و بهتر است. 

Dynamic Range 

توانایی سنسور در تفکیک اختلاف بین روشنایی و تاریکی در کنار هم است. برای درک آن کافیست دوربین دیجیتال خود را به سمت نور چراغ بگیرید. صفحه نمایش ناگهان تاریک می شود و اطراف چراغ را نیز تاریک نشان می دهد. هر قدر میزان تاریک شدن زمینه اطراف چراغ کمتر باشد، DR بالاتر است و آن سنسور اختلاف بین روشنایی و تاریکی را بهتر ثبت می کند. 

DR= Full well capacity / Read out noise

برای حرفه ایی ها: 

در هر سنسور تصویر برداری، بازده کوانتومی یا QE تابعی از طول موج است  و به همین دلیل به آن پاسخ طیفی یا Spectral Response نیز می گویند و بشکل نمودار بیان می شود. این مورد بخصوص در انجام پژوهش های علمی با CCD های تصویربرداری نجومی مورد توجه قرار می گیرد. جهت مطالعه بیشتر، به نمودار موجود در لینک زیر مراجعه کنید.

قسمت ۲- کادربندی و شروع عکاسی

در قسمت های قبل مفاهیم پایه مورد استفاده در سنسور دوربین های عکاسی بیان شدند. امروز زمان شروع عکاسی با دوربین دیجیتال است. مطالب گفته شده درباره دوربین دیجیتال، در عکاسی با دوربین موبایل هم صدق می کنند. پس اگر دوربین دیجیتال Compact یا DSLR ندارید، کافیست با دوربین گوشی موبایل خود تمرین کنید. اولین نکته در گرفتن هر عکس، نحوه قرار دادن سوژه در قاب تصویر است که به آن《کادربندی》گویند. قانون یک سوم  (Rule of Thirds) محبوب ترین و ساده ترین روش کادربندی است. اگر عکس را از دو راستای طول و عرض با سه خط به سه قسمت مساوی تقسیم کنیم. هریک از خط ها یک مسیر مهم و هرکدام از نقطه های برخورد (نقطه های طلایی) یک نقطه مهم در عکس هستند و بهتر است نقاط کلیدی و مفهومی تصویر بر روی این نقطه ها و خطوط ثبت شوند. منبع: ویکی پدیا 

فعال کردن خطوط قانون یک سوم با فعال کردن گزینه Grid Display در تنظیمات دوربین های Canon و یا Guidelines در اغلب گوشی های موبایل انجام می گردد. در گذشته معمولا سعی می شد سوژه‌ها را در مرکز تصویر قرار دهند. اکنون اینکار مگر در مواقع نیاز، کمی خسته کننده شده و با توجه به تنوع منظره ها، استفاده از قانون یک سوم تصویری جذاب تر را نتیجه می دهد. اکنون با استفاده از قانون یک سوم عکس های جدیدی گرفته و با عکس های قبلی خود مقایسه کنید.

 

 می توانید عکس های جدید را با افراد خانواده و دوستان خود اشتراک گذاری کرده تا آنها نیز در لذت دیدن این تصاویر زیبا با شما سهیم شوند.

گوشه های مربع مرکزی را نقطه های طلایی تصویر نیز می گویند.

در قسمت های قبل مفاهیم پایه مورد استفاده در سنسور دوربین های عکاسی بیان شدند. امروز زمان شروع عکاسی با دوربین دیجیتال است. مطالب گفته شده درباره دوربین دیجیتال، در عکاسی با دوربین موبایل هم صدق می کنند. پس اگر دوربین دیجیتال Compact یا DSLR ندارید، کافیست با دوربین گوشی موبایل خود تمرین کنید. اولین نکته در گرفتن هر عکس، نحوه قرار دادن سوژه در قاب تصویر است که به آن《کادربندی》گویند. 

قانون یک سوم  (Rule of Thirds) محبوب ترین و ساده ترین روش کادربندی است. اگر عکس را از دو راستای طول و عرض با سه خط به سه قسمت مساوی تقسیم کنیم. هریک از خط ها یک مسیر مهم و هرکدام از نقطه های برخورد (نقطه های طلایی) یک نقطه مهم در عکس هستند و بهتر است نقاط کلیدی و مفهومی تصویر بر روی این نقطه ها و خطوط ثبت شوند.  

فعال کردن خطوط قانون یک سوم با فعال کردن گزینه Grid Display در تنظیمات دوربین های Canon و یا Guidelines در اغلب گوشی های موبایل انجام می گردد. در گذشته معمولا سعی می شد سوژه‌ها را در مرکز تصویر قرار دهند. اکنون اینکار مگر در مواقع نیاز، کمی خسته کننده شده و با توجه به تنوع منظره ها، استفاده از قانون یک سوم تصویری جذاب تر را نتیجه می دهد. اکنون با استفاده از قانون یک سوم عکس های جدیدی گرفته و با عکس های قبلی خود مقایسه کنید. 

می توانید عکس های جدید را با افراد خانواده و دوستان خود اشتراک گذاری کرده تا آنها نیز در لذت دیدن این تصاویر زیبا با شما سهیم شوند.



یک تصویر ساده با قرار دادن مرکز سوژه در محل یک سوم کادر جذاب تر می شود.  

قسمت ۴- تفاوت Full Frame با APS-C و Compact


کادر قرمز آنچه سنسور Full Frame 

 کادر آبی آنچه سنسور APS-C 

می بیند.

دوربین DSLR با سنسور Full Frame
دوربین DSLR با سنسور APS-C
دوربین فشرده یا Compact
سنسورهای تصویربرداری در اندازه های مختلف

با اختراع دوربین دیجیتال و جایگزین شدن فیلم با سنسور الکترونیک تصویربرداری، سنسورهایی با ابعاد 36x24mm تولید شدند که دقیقا هم اندازه قطع فیلم 35mm است. به همین دلیل به آنها سنسور Full Frame  یا تمام قاب گفته می شود. این سنسورها دارای FOV یا میدان دید بالایی می باشند. همزمان دوربین های دیجیتال ارزان تری با سنسورهایی کوچک تر تولید شدند که در دوربین های DSLR ارزان تر، تحت عنوان سنسور قطع APS-C و در دوربین های Compact و همچنین دوربین گوشی های موبابل استفاده می شوند. در تصویر انواع سنسورها و اندازه های آنها ارایه شده است. سنسور دوربین های فشرده اغلب کوچک تر از سنسورهای APS-C و Full Frame هستند و دوربین گوشی های موبایل اغلب سنسوری با ابعاد 4.5mmx3.4mm دارند. همانطور که در مبحث سنسور گفته شد، دوربین های با سنسور کوچک تر مناسب مکان های پر نور تر مثل روز بوده و میدان دید کمتری دارند. با تولید سنسورهایی کوچک تر از قطع Full Frame و با توجه به اینکه اندازه لنز ها در همان اندازه استاندارد دوربین های 35mm (لنزهای EF در Canon) بود و همان تصویر را روی سنسور ایجاد می کرد، بدلیل کوچک تر بودن سنسور، بخشی از کناره های تصویر قابل ثبت نبوده و حذف (Crop) می شد. واژه کراپ فاکتور از همین جا شکل گرفت.

 کراپ فاکتور= قطر سنسور تمام قاب تقسیم بر قطر سنسور مورد نظر.

مثال: محاسبه کراپ فاکتور در سنسور

 APS-C CF= 43.3mm ÷ 26.9mm = 1.6  

دوربین های DSLR قابلیت تعویض لنز داشته و در رده حرفه ایی محسوب می شوند. دوربین های DSLR با سنسور Full Frame یا تمام قاب مناسب عکاسی با میدان دید باز و تهیه عکس هایی که مانند پوستر در اندازه بزرگ چاپ می شوند بوده و بدلیل بزرگ تر بودن سنسور، در نور کم کارایی بهتری دارند. اندازه و وزن این دوربین ها و لنز آنها بزرگ تر و سنگین تر بوده و گران تر هم هستند. دوربین های DSLR با سنسور APS-C گونه ایی ارزانتر و سبک تر هستند. دوربین های فشرده سبک ترین و ارزان ترین گونه از دوربین های دیجیتال بوده که با سنسورهایی در اندازه های مختلف تولید می شوند و اخیرن انواع گران قیمت آنها حتی با سنسور تمام قاب نیز تولید شده است. لنز دوربین فشرده معمولا قابل تعویض نیست. اندازه های کوچک تر سنسور به همان نسبت میدان دید کمتر و کارایی کمتر در محیط های کم نور داشته اما ارزان قیمت تر و سبک تر هستند. برای درک تفاوت ها، می توان مساحت سنسور دوربین مورد نظر را با مساحت سنسورهای تمام قاب و APS-C مقایسه کرد. 

DSLR Camera

 Digital Single-Lens Reflex Camera

 دوربین دیجیتال تک-لنز بازتابی

 FOV 

Field Of View

 میدان دید

 FOVCF 

Field Of View Crop Factor

 APS-C

 Advanced Photo System type C 

AstroTech

 Astronomy Technology & News

قسمت 5- مفهوم حساسیت و آشنایی با ISO 

در قسمت دوم از آموزش گفته شد که بازده کوانتومی اصل مفهوم حساسیت در حسگر (سنسور دوربین دیجیتال) است و در دوربین های CCD که در نجوم و تصویربرداری پزشکی کاربرد دارند،  بطور صریح بیان می شود. در دوربین های خانگی معمولا عبارت ISO را برای بیان حساسیت بکار می برند. سرعت فیلم یا ایزو عددی است که جهت اندازه‌گیری حساسیت فیلم عکاسی یا حسگرهای الکترونیکی استفاده می‌شود. در دوربین آنالوگ هرچه حساسیت فیلم بیش‌تر باشد نیاز به نور کمتری خواهد بود ولی کیفیت عکس‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند. در دوربین دیجیتال، حساسیت دوربین، مقدار تقویت خروجی حسگر را تعیین می‌کند. هرچه خروجی بیشتر تقویت شود، نیاز به نور کمتر خواهد بود ولی افزایش تقویت، باعث افزایش نویز و در نتیجه کاهش کیفیت می‌شود. 

در واقع عکسی که با iso کمتری ثبت شود، بشرط وجود نور کافی! می تواند تصویر با کیفیت تری باشد.  صرفا امکان بالاتر بردن iso معیار بهتر بودن دوربین برای کار در محیط کم نور نیست و همانطور که گفته شد، سنسوری برای کار در نور کم مناسب است که نقطه های بزرگ تری داشته و بازده کوانتومی بالاتری داشته باشد. به همین دلیل معمولا دوربین های مناسب برای عکاسی در نور کم، اغلب سنسور بزرگ تر و البته رزولوشون یا مگاپیکسل کمتری دارند که در واقع نشان از Pixel Size بزرگ تر در سنسور است.

حساسیت فیلم: ۱۰۰، زمان نوردهی: یک سیصد و پنجاهم ثانیه
برشی از هر دو عکس در حالت بزرگنمایی صد در صد. عکس بالا با حساسیت ۱۰۰ گرفته شده و عکس پایین با حساسیت ۱۶۰۰
حساسیت فیلم: ۱۶۰۰، زمان نوردهی: یک چهارهزارم ثانیه
Sony Alpha a7s 12.2MP Full-Frame Exmor CMOS Sensor رنج ایزو بین ۵۰ تا ۴۰۹۶۰۰ از بهترین دوربین ها برای محیط کم نور
Canon EOS 5D Mark III 22.3 Megapixel full-frame Canon CMOS sensor رنج ایزو بین ۵۰ تا ۱۰۲۴۰۰
Nikon D5 FX-format CMOS Full Frame sensor featuring 20.8 effective megapixels رنج ایزو ۵۰ تا ۳۲۸۰۰۰۰
طلوع راه شیری از محمد مهدی عسگری Canon EOS 40D Lens10mm F/2.8 ISO 1600 1x30 Seconds

 

 

 

برای گرفتن عکس های سیاره ایی رنگی به صورت LRGB توسط CCD مونوکروم، فیلترگردان باید بتواند به سرعت فیلترها را جلوی CCD جابجا کند.

سرس سیاره کوتوله Dwarf Planet Ceres http://apod.nasa.gov/apod/ap160204.html
سیاره مشتری ZWO Design ASI 174MM CCD Camera LRGB Filters http://www.astrobin.com/235486/

قسمت 6- آشنایی با لنز 

EF 8-15mm f/4L Fisheye USM یکی از بهترین لنزهای Fisheye یا چشم ماهی موجود

آشنایی با انواع لنزها، مشخصات آنها و مفهوم اعداد روی لنز برای همه علاقمندها به عکاسی ضروری است. در جستجوی منابع مختلف و هرنوع ساده سازی مبحث لنز، متوجه شدم بهتر است لینکی معرفی کنم که بسیار ساده اما در حد کافی جامع باشد. 

لطفا لینک زبر را ابتدا مطالعه کنید.

https://fa.wikipedia.org/wiki/لنز_دوربین

در ادامه توجه داشته باشید:

دوربین ها در سری های مختلف، داری لنزهای اختصاصی خود هستند. به طور مثال در دورببن های Canon، نام لنز دوربین های تمام قاب یا Full Frame با پسوند EF شروع می شود.

 نام لنز دوربین های Half Frame یا APS-C با پسوند EF-S و نام لنز دوربین های بدون آینه با پسوند EF-M شروع می شود.

 لنزهای EF را می توان بر روی دوربین های با سنسور APS-C نیز استفاده کرد. البته فاصله کانونی لنز EF در این حالت، در عدد ۱.۶ یا همان کراپ فاکتور، ضرب می شود. 

بطور مثال لنز EF 50mm بر روی دوربین با سنسور APS-C دارای فاصله کانونی 50×1.6=80mm خواهد بود. 

 آنچه به عنوان عدد دیافراگم در لنز بیان می شود، معادل همان《نسبت کانونی》در تلسکوپ است. 

نسبت کانونی تلسکوپ= فاصله کانونی تلسکوپ تقسیم بر قطر دهانه تلسکوپ 

بزرگنمایی تلسکوپ= فاصله کانونی تلسکوپ تقسیم بر فاصله کانونی چشمی 

مثال: در یک تلسکوپ با قطر دهانه 100mm و فاصله کانونی 500mm یک چشمی 25mm نصب شده است. 

نسبت کانونی: 500÷100=5 

بزرگنمایی: 500÷25=20 

با چشمی 25mm، تصویر ۲۰ برابر بزرگتر دیده می شود. مشخصات این تلسکوپ را به صورت زیر نیز نشان می دهند: 500mm F/5

قسمت 7- فوکوس

کانون عدسی، نقطهٔ کانونی یا فوکوس، نقطه‌ای است که پرتوهای نور پس از تابیده شدن به سطح عدسی، در آن نقطه به هم می‌رسند.

 در عدسی محدب نقطه کانونی، مثبت است و معنی آن این است که پس از تابیده شدن نور به عدسی و عبور از آن، نقطه کانونی در جلوی عدسی تشکیل می‌شود و در عدسی مقعر نقطه کانونی، منفی است و معنی آن این است که پس از تابیده شدن نور به عدسی و بازتاب آن، نقطه کانونی (بطور مجازی) در همان سمت تابش نور تشکیل می‌شود. 

در عکاسی نیز به تنظیم فاصلهٔ سوژه تا دوربین فوکوس گفته می‌شود. اشیایی که در عمق میدان فوکوس (وضوح) قرار داشته باشند واضح و سایر اشیا، محو دیده می‌شوند. منبع: ویکیپدیا 

فوکوس دقیق لنز دوربین موجب گرفتن عکس هایی با وضوح (Sharpness) بالا می شود. امروزه اکثر دوربین ها قابلیت تنظیم اتوماتیک فوکوس را در لنز خود دارند. گرچه ثبت بهترین تصویرها بخصوص در محیط کم نور، نیازمند تنظیم دستی فوکوس لنز و سایر پارامترهای دوربین است. 

عمق میدان فوکوس یا عمق وضوح به فاصله ایی از لنز دوربین گفته می شود که در آن محدوده اشیا واضح ثبت می شوند. چیزهایی که قبل یا بعد از آن فاصله قرار دارند، خارج از محدوده فوکوس بوده و در عکس محو خواهند بود. هر قدر دیافراگم لنز بازتر باشد (عدد دیافراگم کمتر) نور بیشتری به حسگر (سنسور) دوربین وارد شده و عمق میدان فوکوس کمتر است. بطور مثال گرفتن عکس از چهره، بطوری که سایر اشیا در عکس محو باشند. هرچه دیافراگم لنز بسته تر باشد (عدد دیافراگم بالاتر) نور کمتری به حسگر وارد می شود و عمق میدان فوکوس بیشتر است. بطور مثال گرفتن عکس از منظره و طبیعیت که لازم است همه بخش های تصویر واضح ثبت شوند. به همین دلیل در محیط های پرنور عکس ها معمولا واضح تر هستند. چون دیافراگم بسته تر بوده و عمق میدان فوکوس (عمق وضوح) بیشتر است. 

از تکنیک های مهم عکاسی مهارت در فوکوس روی سوژه های مختلف در یک تصویر است زیرا بیننده را وادار می کند روی سوژه ایی که واضح تر ثبت شده، تمرکز کند. مطالب زیادی در وب درباره تکنیک های مختلف فوکوس برای مطالعه بیشتر موجود است. اما تمرین کردن نیز نقش فراوانی در یادگیری و درک آن دارد. اگر دوربین DSLR دارید، قابلیت فوکوس اتوماتیک لنز آن را خاموش کرده و انواع حالت های فوکوس کردن روی اجسام دور و نزدیک و در شرایط نوری مختلف را آزمایش کنید. اگر با دوربین فشرده یا دوربین گوشی موبایل تمرین می کنید که دارای فوکوس اتوماتیک است. نحوه فوکوس کردن آن بر روی اجسام مختلف هنگام عکاسی را بررسی کرده و برای درک بهتر، با آن بازی کنید.

قسمت 8- نوردهی

تاثیر حالت های مختلف نوردهی در شب.

در عکاسی، نوردهی (Exposure) عبارتست از میزان نوری که در واحد سطح به حسگر (Sensor) دوربین دیجیتال می رسد و به وسیله سرعت شاتر، دهانه لنز و روشنایی محیط مشخص می شود. نوردهی علاوه بر کنترل روشنایی تصویر، خود موجب تولید انواع جلوه های ویژه در تصویر است. 

مثلا نوردهی طولانی در عکاسی از امواج آب باعث می شود که جریان آب در عکس، همانند مه دیده شود. در عکاسی ورزشی معمولا زمان نوردهی را بسیار کم لحاظ می کنند تا امکان ثبت حرکات سریع ورزشی فراهم شود. برعکس در شب و در محیط های کم نور، نوردهی طولانی تر انجام می شود تا نور کافی به حسگر برسد. به همین خاطر وجود سه پایه عکاسی برای عکس گرفتن در محیط کم نور ضروری است زیرا شاتر دوربین مدت طولانی تر باز است و هرگونه لرزش دست موجب تکان خوردن دوربین و تار شدن عکس می گردد.  

در عکاسی از آسمان شب و عکاسی نجومی معمولا زمان نوردهی طولانی بوده و ممکن است تا چندین ساعت طول بکشد که موجب ثبت رنگ و جزییات بسیاری از سوژه می شود. به همین دلیل جذابیت فراوانی دارد چرا که در حالت عادی یا رصد از پشت تلسکوپ معمولا جزییاتی اندک آنهم در اکثر موارد بصورت سیاه و سفید دیده می شود زیرا چشم انسان در محیط کم نور قادر به تشخیص رنگ نیست. گرچه همه دوربین های دیجیتال دارای حالت اتوماتیک برای تنظیم پارامترهای عکس هستند. اما همانطور که قبلا گفته شد، بهترین عکس ها با تنظیم دستی پارامترها حاصل می شوند و در این میان تاثیر تنظیم صحیح نوردهی برای ثبت عکس از اهمیت زیادی برخوردار است. 

منبع برای تعریف نوردهی و شکل ها 

en.wikipedia.org/wiki/Exposure_(photography)

عکسی از ساحل پس از غروب آفتاب که ۱۵ ثانیه نوردهی موجب ثبت امواج آب به صورت مه در عکس شده است.
با نوردهی طولانی مدت از آسمان شب می توان رد حرکت ستاره ها را ثبت کرد. عکس از رصدخانه جنوب اروپا.
نوردهی 1/30 ثانیه موجب شده جریان آب بصورت قطره های پیوسته و محو ثبت شود.
نوردهی 1/320 ثانیه موجب شده تا قطره های آب بصورت دانه دانه و واضح در عکس ثبت شوند.

قسمت 9- سه پایه

سه پایه (Tripod) یکی از ضروری ترین ابزارها در عکاسی است که برای نگاه داشتن دوربین بخصوص در نوردهی های طولانی و همچنین جلوگیری از تار شدن عکس بخاطر لرزش طبیعی دست بکار می رود. هنگام عکاسی در شب یا عکاسی در مجالس که نور کافی موجود نیست و طبعا زمان نوردهی طولانی تر لحاظ می شود. بدون سه پایه، گرفتن عکس خوب بسیار بعید خواهد بود زیرا لرزش دست و تکان های دوربین معمولا بیش از مقداری است که حتی توسط لرزش گیر موجود در لنز دوربین های DSLR حذف شود. ضمن آنکه خیلی از لنز های میدان دیدباز (Wide) گران قیمت فاقد لرزش گیر بوده و فرض بر آن است که عکاس از سه پایه استفاده می کند. 

انواع سه پایه 

– سه پایه های جیبی 

ابزارهایی عالی برای نگهداری دوربین های فشرده سبک وزن و گوشی موبایل بوده و همراه داشتن آنها می تواند برای علاقمندان عکاسی بسیار مفید باشد. از ثبت فیلم و تصاویر زیبا از آسمان و زمین تا ثبت انواع ویدیو های Time Lapse توسط گوشی موبایل. 

– سه پایه تلسکوپی 

این نوع سه پایه در ابعاد بزرگ تری بوده و معمولا همراه با کیف حمل عرضه می شود. ابزاری کارا که با بازکردن پایه های آن می توان ارتفاع مناسب سه پایه را تنظیم کرد. سعی کنید سه پایه سبک وزنی تهیه کنید تا حمل آن آسان باشد و مواقع عکاسی در محیط باز، با آویزان کردن یک بطری آب از پایین مقر سه پایه، با سنگین کردن موقتی آن! پایداری سه پایه در برابر وزش باد و تکان های ناگهانی را بالا ببرید. 

دو نوع مقر برای سه پایه ها موجود هستند که در انواع حرفه ایی، بصورت جدا از سه پایه خریداری می شوند. مقر سمتی ارتفاعی متداول ترین نوع سه پایه است، امکان کنترل در سه بعد را فراهم می کند و بسیار سریع و کاراست. اگر در عکاسی تازه کار هستید حتما یک گونه ارزان قیمت از این نوع سه پایه را برای شروع تهیه کنید. انواع گران قیمت با تحمل وزن بالاتر مناسب نصب دوربین DSLR با لنزهای حرفه ایی سنگین وزن هستند که امکان نصب تلسکوپ های کوچک را نیز دارند. 

مقر Ball Head این نوع مقر دارای یک توپی بوده که بسادگی در جهات مختلف گردش کرده و امکان تنظیم بسیار راحت دوربین را فراهم می کند. سهولت دسترسی برای تنظیم سربع بخصوص در تاریکی مطلق این مقر را محبوب عکاسان آسمان شب نموده است. 

جنس سه پایه ها معمولا در انواع ارزان قیمت از آلومینیوم و گونه های گران قیمت آلیاژهای سبک و محکم مانند منیزیم است. البته سه پایه هایی از جنس فیبرکربن که کمی سبک تر از فلز اما دارای استحکام بالاترند نیز متداول شده اند. سه پایه های از جنس فیبر کربن، برخلاف فلز که تغییر شکل می دهد! دربرابر ضربه شکننده بوده و در نگاهداری و حمل آنها باید احتیاط کرد.

مقر Ball Head
مقر سمتی ارتفاعی
سه پایه تلسکوپی در حالت تا شده و آماده برای حمل. مقر یا سرسه پایه در تصویر دیده نمی شود.
سه پایه جیبی
نوعی سه پایه جیبی و ارزان قیمت با کارایی بالا نوعی سه پایه جیبی و ارزان قیمت با کارایی بالا

قسمت 10- کارگاه عکاسی یک

مفاهیم پایه عکاسی تا اینجا بشکل ساده بیان شده اند و کم کم نوبت به تکنیک های عکاسی و مباحث کاربردی تر می رسد. تمرین و تجربه از ارکان موفقیت در عکاسی هستند. لذا وقت آن است که ضمن مرور مطالب گفته شده، ابزار عکاسی خود را جهت کسب تجربه، کامل نموده و دقایقی را به تمرین اختصاص دهید. حال در منزل و محل کار یا در مسیر تردد، در هرحال سوژه های جالبی برای عکاسی خواهید یافت.

 نکته قابل توجه اینکه واجب نیست هزینه سنگینی برای تهیه ابزار انجام دهید. حتی با دوربین گوشی موبایل نیز می توان شروع خوبی داشت. اما داشتن ابزار کامل و بخصوص یک سه پایه حتی از نوع جیبی و ارزان قیمت می تواند بسیار موثر باشد.

خطر و جسارت در عکاسی خبری portfolios.afp.com/photographer/adek-berry.html
فرصت ها را از دست ندهید 2daysdailyfunny.blogspot.com/2009_11_30_archive.html
عکاسی از طبیعت گاهی همراه با خطر جدی است

قسمت 11- عکاسی از ماه

هلال ماه دورببن Canon 700D تلسکوپ کاسگرین TAL 250K ایزو ۸۰۰ نوردهی ۱/۱۶۰ ثانیه
سطح ماه Canon 700D TAL 250K 10" F8.5 Cassegrain ISO 800 1/160" نیاسر، ساعت ۲:۱۴ بامداد دوشنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۴ (UTC + 4.5)

عکاسی از سطح ماه و گودال های برخوردی آن و همچنین نواحی تیره ایی که به دریا معروفند، از سوژه های جذاب برای عکاسی است. حتی در شهرهای شلوغ با آلودگی نوری بالا، می توان عکس های خوبی از ماه و سیاره ها گرفت و ماه ساده ترین سوژه است. 

گرچه با لنزهای واید می توان تصاویر زیبایی از ماه و آسمان پیرامون آن بخصوص هنگام ابری بودن هوا ثبت کرد اما برای عکاسی از سطح ماه به یک لنز تله با بزرگ نمایی کافی و آسمانی صاف، نیاز است. بدلیل پرنور بودن ماه، حتی دوربین هایی با حسگر کوچک و از جمله دوربین های کامپکت سوپر زوم نیز می توانند کارایی خوبی داشته باشند.  

برای ثبت دقیق تر گودال های برخوردی ماه، می توان دوربین DSLR را روی تلسکوپ بسته و عکس های دقیق و باکیفیتی ثبت کرد. از آنجا که نواحی مختلف ماه بطور کامل نام گذاری شده اند، استفاده از اطلس ماه می تواند برای آشنایی با این نواحی و نام های آنها بسیار مفید بوده و مشخص کردن آنها در تصویر به آن اعتبار علمی نیز می دهد. در این مواقع بهتر است مکان، زمان و تاریخ دقیق ثبت عکس را با ذکر اختلاف زمانی (Time Zone) در هنگام انتشار تصویر ذکر کرد.

قسمت 12- عکاسی از رد ستارگان

 

عکاسی از رد ستارگان یکی از جذاب تربن روش ها برای آشنایی با نحوه جابجا شدن ستارگان در آسمان برای علاقمندان است که دست مایه ذوق هنری عکاسان آسمان شب نیز شده است. 

حرکت وضعی زمین به دور خود باعث شده حس کنیم که ستارگان به دور زمین می چرخند و در طول شب مسیری دوار را در آسمان طی می کنند. حرکت نسبی ستارگان بدور محور زمین انجام می شود و چون امتداد محور دوران زمین اکنون نزدیک ستاره قطبی است، کافیست دوربین را بسمت شمال جغرافیایی، رو به آسمان قرار داده و نورگیری طولانی مدتی انجام دهیم تا حرکت ستارگان به صورت دایره های هم مرکزی که دور ستاره قطبی درحال چرخش هستند، ثبت شود. 

ستاره قطبی (جدی یا Polaris) در سمت شمال جغرافیایی قرار دارد و ارتفاع آن از زمین برابر است با عرض جغرافیایی (Latitude) آن مکان. اگر سطح زمین را صفر درجه و بالای سرمان را ۹۰ درجه فرض کنیم، در شهر تهران کافی است رو به شمال ایستاد. ستاره قطبی حدود ۳۶ درجه بالاتر از افق قرار دارد. با نصب نرم افرار آسمان نما روی گوشی موبایل هم براحتی می توان ستاره قطبی را یافت اما برای عکاسی از رد ستارگان کافی است دوربین به سمت آسمان باشد تا مسیر حرکت ستارگان را ثبت کند. حتی اگر ستاره قطبی در کادر نباشد! همچنان تصاویر زیبایی ثبت خواهند شد. 

ابزار مورد نیاز:

 – دوربین عکاسی با امکان نوردهی ۳۰ ثانیه یا بیشتر 

– سه پایه 

– کنترل از راه دور (دکلانشور) برای نوردهی طولانی مدت که البته واحب نیست 

دوربین را روی سه پایه نصب کرده و با آویزان کردن بطری آب یا کیف خود از زیر سه پایه، آن را سنگین کنید تا زمان نوردهی تحت تاثیر باد، دوربین از هرگونه تکان و لرزش در امان باشد. تقریبا هر نوع لنزی می تواند مفید باشد. برای فوکوس لنز حتما قابلیت AF یا فوکوس اتوماتیک لنز را خاموش نموده و سپس به کمک نور یک ستاره پرنور یا چراغی در دور دست لنز را به طور دستی فوکوس کنید. 

برای دریافت نور بیشتر، بهتر است دیافراگم در بازترین حالت بوده و ایزو را به دلخواه روی عددی بین 100 تا 1600 قرار دهید. ایزو هرقدر کمتر باشد، نویز کمتری در عکس خواهد بود اما بهترین زمان نوردهی، عدد دیافراگم لنز و ایزو به نوع لنز، میزان نور و آلودگی نوری محیط ربط داشته و با چند تصویر آزمایشی مشخص می شود. پارامتر white Balance را بهتر است روی تنگستن (Tungsten) قرار دهید تا دوربین کمی ته رنگ آبی به عکس داده و تاثیر منفی آلودگی نوری محیط در تصویر کاهش یابد. 

نوردهی را آغاز کنید! 

زمان نوردهی (Exposure) هر تصویر را به دلخواه، حداقل ۳۰ ثانیه و حداکثر ۵ دقیقه تنظیم کنید. زمان بیش از ۵ دقیقه ممکن است موجب گرم تر شدن حسگر و تولید نویز بیشتر شود. 

برای جلوگیری از لرزش دوربین موقع فشار دادن دکمه شاتر، بهتر است از کنترل از راه دور استفاده کرده و اگر آن را ندارید، براحتی تایمر ۲ ثانیه را فعال نموده تا نوردهی ۲ ثانیه پس از فشردن دکمه شاتر آغاز گردد.

 نکته حرفه ایی برای شارپنس بالاتر عکس ها: کسانی که دوربین DSLR دارند بهتر است علاوه بر فعال کردن تایمر ۲ ثانیه، در تنظیمات دوربین قفل آینه را نیز فعال کنند. در این حالت با فشردن شاتر، آینه بلافاصله بالا رفته و تاثیر منفی تکان خفیف ناشی از حرکت آن حذف می شود. گرفتن چهار عکس با نوردهی ۵ دقیقه یا چهل عکس با نوردهی ۳۰ ثانیه برای اولین تجربه کفایت می کند. ترکیب عکس ها و ویرایش آنها می توانید از نرم افرار فوتوشاپ یا GIMP یا هر نرم افرار حرفه ایی ویرایشگر تصویر برای اینکار استفاده کنید. هرچند نرم افزارهای مخصوص عکس رد ستارگان نیز در ادامه معرفی خواهند شد. 

بطور ساده، روند کلی ترکیب عکس ها چنین است: 

همه عکس ها را بصورت همزمان، توسط نرم افزار در لایه های مختلف باز کنید. (open as layers) عکس ها در لایه های مختلف باز شده و لیست لایه ها معمولا سمت راست پنجره نمایشگر دیده می شود. بسته به نوع نرم افزار پارامتر Blending Mode یا Mode لایه ها را به Lighten یا Lighten Only تغییر دهید تا بخش هایی از تصویر لایه بعدی که روشن تر از تصویر لایه قبلی هستند را به آن اضافه کند. بهتر است پارامتر Blending Mode یا Mode برای اولین لایه بر روی Normal باقی بماند. تصویر زیبای رد ستارگان آماده است! در صورت تمایل می توانید آن را با عکس دیگری که در همان حالت اما با تنظیم ها و البته نوردهی متفاوت، از آن منظره گرفته اید ترکیب کنید تا نمای زمین بشکل مطلوب تری ثبت شود و در نهایت برخی ویرایش ها را بنا به سلیقه خود در تصویر نهایی انجام دهید.

صورت فلکی جبار- ترکیب ۵ عکس پیاپی فاصله کانونی ۱۸ میلیمتر دیافراگم ۵/۶ نوردهی هر عکس ۳۰ ثانیه ایزو ۱۶۰۰
صورت فلکی جبار- عکس اول فاصله کانونی ۱۸ میلیمتر دیافراگم ۵/۶ نوردهی ۳۰ ثانیه ایزو ۱۶۰۰
ستاره قطبی وسط کادر سمت چپ
ستاره قطبی بالای کادر
ستاره قطبی وسط کادر سمت راست
ستاره قطبی سمت چپ و بالای تصویر
ستاره قطبی خارج از کادر

قسمت ۱۳- عکاسی نجومی با رویکرد اکتشافی

 

آموزش تکنیک های فوکوس دقیق و حذف لرزش دوربین هنگام عکاسی

یکی از مهم ترین کاربردهای عکاسی نجومی، ثبت آنچه در آسمان رخ می دهد به عنوان سندی برای تحلیل و بررسی و در صورت لزوم، ارایه به سایر افراد علاقمند یا سازمان های مرتبط می باشد. هر شب تلسکوپ های بسیاری که توسط منجم های آماتور در سراسر دنیا برنامه ریزی شده اند، به صورت اتوماتیک نواحی مشخصی از آسمان را به دنبال کشف سوپرنوا، سیارک، دنباله دار و یا سیاره های فراخورشیدی، تصویربرداری و بررسی می کنند.

 عکاسی اکتشافی با هر سطحی از امکانات قابل انجام است. سیاره مشتری ۴ ماه (قمر) بزرگ دارد که براحتی قابل رصد هستند و به آنها ماه های گالیله ایی نیز می گویند. بررسی و رصد موقعیت این ماه ها نسبت به مشتری از سوژه های جذاب برای منجم های آماتور است. نحوه تصویر برداری از این ماه ها و تهیه عکس برای رصد موقعیت شان نسبت به مشتری، با ساده ترین ابزارها، موضوع آموزش امروز است.

 هدف: 

– عکاسی از ماه های گالیله ایی سیاره مشتری 

ابزار لازم: 

– دوربین عکاسی ترجیها DSLR مجهز به لنزی با فاصله کانونی بالای ۱۰۰ میلیمتر 

– سه پایه 

شروع کار: با استفاده از نرم افزار آسمان نما یا آگاهی از وضعیت صورت های فلکی، سیاره مشتری را در آسمان شب پیدا کنید. 

طبق معمول، دوربین را روی سه پایه نصب کرده و با آویزان کردن بطری آب یا کیف خود از زیر سه پایه، آن را سنگین کنید تا زمان عکاسی تحت تاثیر باد، دوربین از هرگونه تکان و لرزش در امان باشد. لرزشگیر و قابلیت AF یا فوکوس خودکار لنز را خاموش کنید. اگر لنز دارای زوم متغیر است، آن را در حالت بیشترین بزرگنمایی قرار دهید. دوربین را روشن نموده سیاره مشتری را در مرکز کادر تصویر قرار دهید. نکته کلیدی در موفقیت عکاس دستیابی به دقیق ترین فوکوس برای کسب بالاترین کیفیت در عکس است. برای فوکوس دقیق تر حتما از قابلیت زوم ۱۰ برابر در صفحه نمایش دوربین در حالت نمای زنده (Live View) حین فوکوس دستی استفاده کنید. برای جلوگیری از لرزش دوربین موقع فشار دادن دکمه شاتر، بهتر است از کنترل از راه دور استفاده کرده و اگر آن را ندارید، براحتی تایمر ۲ ثانیه را فعال نموده تا نوردهی ۲ ثانیه پس از فشردن دکمه شاتر آغاز گردد. 

نکته حرفه ایی برای شارپنس بالاتر عکس ها: 

کسانی که دوربین DSLR دارند بهتر است علاوه بر فعال کردن تایمر ۲ ثانیه، در تنظیمات دوربین قفل آینه را نیز فعال کنند. در این حالت با فشردن شاتر، آینه بلافاصله بالا رفته و تاثیر منفی تکان خفیف ناشی از حرکت آن حذف می شود. بهتر است برای دریافت نور بیشتر، دیافراگم در بازترین حالت باشد. زمان نوردهی نیم ثانیه و ایزو بین ۸۰۰ تا ۱۶۰۰ برای شروع مناسب است. با فشردن دکمه شاتر، عکسی از مشتری بگیرید. اکنون در صفحه نمایش دوربین می توانید این عکس را باز کرده و تصویر مشتری و ماه های آن را مشاهده کنید. بهتر است بعدن با حذف گوشه های تصویر، امکان تمرکز بیشتر بر روی سوژه را فراهم کنید. در صورت انتشار تصویر حتما مکان، تاریخ و زمان دقیق عکسبرداری و حتی فاصله زمانی (Time Zone) را نیز ذکر کنید تا تصویر قابلیت استفاده بصورت سند علمی برای بررسی و استفاده توسط مخاطبین را نیز داشته باشد. 

در صورت علاقه می توان با گرفتن عکس های بیشتر در فواصل زمانی مختلف، نحوه جابجا شدن ماه های مشتری را بررسی کرده و حتی با ترکیب این عکس ها یک تصویر متحرک یا Time Lapse ساخت.

عکس اصلی از سیاره مشتری قبل از حذف گوشه ها دوربین DSLR کنون EOS 700D فاصله کانونی ۱۳۵ میلیمتر دیافراگم ۵/۶ نوردهی ۰/۵ ثانیه ایزو ۱۶۰۰
سیار مشتری و ماه های آن آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو

قسمت ۱۴- عکاسی گذر زمان

 
نمایش سی ثانیه از تردد در یک مسیر روستایی

عکاسی ابزاری برای ثبت زمان است. وقتی عکسی با یک ثانیه نوردهی گرفته می شود، در واقع یک ثانیه از گذر زمان ثبت شده است. 

با گرفتن عکس های پیاپی با فاصله زمانی ثابت از آسمانی ابری و کنار هم قرار دادن آنها، می توان فیلم متحرکی ساخت که حرکت ابرها را به زیبایی نمایش می دهد. این نوع فیلم را فیلم گذر زمان یا Time Lapse گویند که به روش عکاسی تولید می گردد. فیلم Time Lapse ابزار خوبی برای سریع تر دیدن رویداد هایی است که در طبیعت به کندی رخ داده و از چشم ناظر دور می مانند. مانند حرکت ابرها، خورشید، ماه و ستارگان در آسمان یا رشد گیاهان یا حتی باز شدن یک غنچه گل و یا فرآیند چیدن یک سفره در میهمانی. 

محاسبات لازم 

اگر به مدت یک ساعت، هر ۵ ثانیه یک عکس بگیریم،

 3600÷5=720 Frames 

در این صورت ۷۲۰ عکس خواهیم داشت. با در نظر گرفتن ۳۰ فریم برای هر ثانیه از فیلم، نهایتا می توان یک فیلم گذر زمان به طول ۲۴ ثانیه تولید کرد.

 720÷30=24 Seconds 

بهترین و ارزان ترین راه برای تولید Time Lapse نصب نرم افزار آن روی گوشی موبایل و قرار دادن آن مقابل سوژه است. می توان طول مدت عکاسی و فاصله زمانی بین هر دو عکس را مشخص کرده و باقی کار را به نرم افزار سپرد تا پس از تهیه تصاویر آنها را کنار هم قرار داده و فیلم نهایی را تولید کند. یک سه پایه کوچک جیبی یا هر ابزاری برای نگه داشتن دوربین گوشی موبایل مقابل سوژه نیز مورد نیاز است. نرم افزارهای بسیاری برای تولید فیلم Time Lapse توسط دوربین گوشی موبایل موجود بوده و اغلب رایگان نیز می باشند.

برای علاقمندان به دیدن نحوه حرکت ستارگان، تهیه فیلم گذر زمان از آسمان شب بسیار جذاب خواهد بود و اگر در آسمانی تاریک تهیه شود، ممکن است تصاویر حیرت انگیزی از حرکت شهاب های نورانی و رنگارنگ نیز ثبت شود. اما دوربین گوشی موبایل بدلیل حسگر بسیار کوچک آن در شب تاریک کارایی نداشته و باید از دوربینی با حسگر بزرگ مانند دوربین DSLR استفاده کرد. 

یشتر دوربین های DSLR از شرکت Nikon دارای نرم افزار تولید Time Lapse در خود بوده و این کار بسادگی انجام می شود. اما دوربین های Canon معمولا فاقد این قابلیت بوده و باید پس از ثبت تصاویر، آنها را توسط نرم افزار های تولید فیلم مونتاژ کرده که ممکن است پر دردسر باشد.

قسمت 15- چشم اندازهای آسمان

 

طی ۱۴ قسمت گذشته آموزش عکاسی از پایه ارائه شده و اکنون باید با تمرین و گرفتن عکس های بیشتر ضمن مرور آموزش های قبلی، اطلاعات تئوری را به تجربه و مهارت های عملی تبدیل کرد.

آموزش عکاسی با هدف آشنایی با عکاسی از آسمان شب، عکاسی نجومی و در نهایت آشنایی با پژوهش های علمی ستاره شناسی ادامه می یابد.عکاسی از چشم اندازهای زیبای آسمان می تواند بسیار جذاب باشد. ثبت تصاویر زیبایی از رد راه شیری، رد ستاره ها در آسمان، تهیه تصویر و فیلم گذر زمان از حرکت ماه، خورشید و ستارها و یا عکاسی از صورت های فلکی که اگر با نوردهی و ابزار مناسب همراه باشد، جلوه های بسیار زیبایی از سحابی و کهکشان های موجود در آن ناحیه را نیز به تصویر می کشد. در ادامه توجه شما را به مطالعه مقاله《نکاتی درباره عکاسی از چشم اندازهای زیبای آسمان》نوشته بابک امین تفرشی در شماره ۲ از مجله تلسکوپ جلب می کنیم.

قسمت ۱۶- عکاسی نجومی

 

سیاره ناهید در آستانه طلوع با ارتفاع کمتر از ۱ درجه از سطح افق. 

اثر جو زمین بصورت رنگین کمان در هلال ناهید مشهود است.

اگر صنایع فضایی را صنعتی بدانیم که در لبه فناوری ایستاده و ناگزیر به استفاده از آخرین دستاوردهای علمی و فنی است، عکاسی نجومی نیز که ارکان مهم در انجام اکتشافات فضایی می باشد، بر لبه فناوری عکاسی دیجیتال تکیه کرده است. حتی اگر کسی به علم ستاره شناسی علاقه ایی نداشته اما مایل است در هنر عکاسی آشنا به آخرین ابزارها و فنون آن باشد، خوب است عکاسی هنری از آسمان شب را نیز در دستور کار خود قرار دهد! 

و اما برای عکاسی نجومی یا Astrophotography 

به گونه ایی هوشمندانه بخش های این آموزش همراه با ارایه جزییات فنی مورد توجه در عکاسی اکتشافی و عکاسی نجومی بوده است. اما دانسته های ساختارمند از علم نجوم نیز مورد نیاز است چرا که عکاس باید با انواع اپتیک، سیستم های مختصات و پدیده هایی مانند آسمان سماوی، صورت های فلکی و انواع جرم های کیهانی و رویدادهای نجومی به طور نسبی آشنا باشد. لذا در ادامه کتاب های خوب در زمینه علم نجوم نیز باید مورد مطالعه دقیق قرار گیرند.  

مطالعه منابع مختلف چه بصورت کتاب و مجله و چه مطالب منتشر شده در سطح وب همواره باید مورد توجه باشد تا از فناوری روز مطلع و با آن هماهنگ بود. کافی است در زمینه مورد علاقه خود جستجوی کوچکی در اینترنت انجام دهید تا انبوهی از مطالب کاربردی را جهت مطالعه ارایه کند. 

اما مطلب مهم برای علاقمندان به نجوم. 

اگه علاقه به رصد کیهان یا عکاسی از آن بدون تمایلی جهت فعالیت علمی باشد، پس از مدت کوتاهی از رصد جرم های کیهانی در آسمان شب و یا عکاسی از آنها، اشباع شده و آن را رها خواهید کرد. مگر آنکه در حاشیه، نگاهی نیز به پیگیری و مطالعه پژوهش های علمی پیرامون اکتشافات علمی فضایی داشته و به مرور خود را آماده ورود به این عرصه ها کنید. کشف بسیاری از رویداد ها در منظومه خورشیدی، انواع جرم ها مانند سیاره ها و سیارک ها، دنباله دارها و سوپرنوا ها از دستاوردهای عکاسی نجومی هستند. 

علم اخترشناسی نیز روش های جالبی جهت استفاده از داده های رصدی برای کشف و محاسبه بسیاری از پدیده ها دارد. نورسنجی (Photometry) و طیف نمایی (Spectroscopy) از شاخه های جذاب علم اخترشناسی هستند که امکان محاسبه سرعت و جهت حرکت اجرام، ابعاد و دمای سطح آنها و همچنین شناسایی عناصر تشکیل دهنده سطح شان را ممکن ساخته و بررسی اختفا ها (پنهان شدن یک جرم مانند ستاره یا سیاره، پشت جرمی دیگر) داده های بسیاری حتی برای مطالعه جو سیارک های دور دست یا کشف سیاره های فراخورشبدی فراهم می کند.

آموزش عکاسی نجومی پیشرفته Advanced Astrophotography

 

ا توجه به گستردگی مطالب در عکاسی نجومی یا همان Astrophotography، در این دوره مباحث پیشرفته و کاربردی مورد توجه خواهند بود و نیاز به مطالعه بیشتر امری بدیهی است. 

چنانچه در دنیای نجوم تازه وارد هستید، کتاب مناسبی تهیه و مطالعه کنید. کتاب نجوم به زبان ساده نوشته مایر دگانی، کاملا استاندارد و مناسب است. برای آشنایی با مفهوم کالیبراسیون تصویر و برخی تعریف ها، حتما مقاله《مبانی عکاسی نجومی با دوربین های CCD و DSLR》در صفحه ۸ از شماره یک مجله تلسکوپ را در لینک زیر مطالعه کنید.

 https://telegram.me/AstroTech/143 

در پژوهش ها و کاربردهای حرفه ایی عکاسی نجومی، کاربرد عکاسی با دوربین DSLR کمتر شده و دوربین های نجومی CCD بیشتر مورد توجه هستند. در دوربین های عکاسی DSLR طی نوردهی های طولانی که اساس کار عکاسی نجومی است، حسگر دوربین گرم شده و نویزهای حرارتی تولید می کند. قسمت بد این ماجرا گرم تر شدن حسگر هنگام ادامه کار با دوربین است که کاهش نویزهای حرارتی طی فرآیند کالیبراسیون تصویر را دچار مشکل می کند. مشکل گرم شدن حسگر در دوربین های نجومی CCD که از این به بعد، به اختصار CCD گفته خواهند شد، با قرار دادن خنک کننده های الکترونیک تا حد مناسبی رفع شده است. ضمن آنکه CCD ها بدلیل تخصصی بودن، کاربری حرفه ایی داشته و در انجام پژوهش های نجومی و ازجمله نورسنجی، کارایی بالاتری دارند. امروزه CCD ها در گونه های رنگی و مونوکروم (سیاه و سفید) موجودند. CCD های مونوکروم جنبه حرفه ایی تری داشته و بیشتر استفاده می شوند. بیشتر عکس های رنگی باکیفیت، از جمله تصاویر تلسکوپ فضایی هابل بوسیله CCD های مونوکروم و فیلتر های LRGB و یا فیلترهای باند باریک ثبت می شوند.